Telugu Bhasha Goppatanam Essay Typer

తెలుగు
మాట్లాడే దేశాలు:భారతదేశం, బహ్రయిన్, కెనడా, ఫిజీ, మలేషియా, మారిషస్, సింగపూర్, దక్షిణ ఆఫ్రికా, యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్, అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు 
ప్రాంతం:'తెలంగాణ & 'ఆంధ్ర ప్రదేశ్ (అధికార భాష), ఛత్తీస్ గఢ్, కర్నాటక, మహారాష్ట్ర, ఒడిశా, తమిళనాడు, పుదుచ్చేరి, మధ్యప్రదేశ్, అండమాన్ నికోబార్ దీవులు(అధికార భాష)
మాట్లాడేవారి సంఖ్య:8.7కోట్లు n భారత దేశం 2001) 
ర్యాంకు:13 (మాతృభాష)
భాషా కుటుంబము:ద్రవిడ
 దక్షిణ-మధ్య
  తెలుగు 
వ్రాసే పద్ధతి:తెలుగు లిపి 
అధికారిక స్థాయి
అధికార భాష:భారతదేశం
నియంత్రణ:అధికారిక నియంత్రణ లేదు
భాషా సంజ్ఞలు
ISO 639-1:
ISO 639-2:
ISO 639-3:
This page contains Indic text. Without rendering support you may see irregular vowel positioning and a lack of conjuncts. More...

ఆంధ్ర ప్రదేశ్ మర్రియు తెలంగాణ రాష్ట్రాల అధికార భాష తెలుగు. భారత దేశంలో తెలుగు మాతృభాషగా మాట్లాడే 8.7 కోట్ల (2001 ) జనాభాతో [1] ప్రాంతీయ భాషలలో మొదటి స్థానంలో ఉంది. ప్రపంచంలోని ప్రజలు అత్యధికముగా మాట్లాడే భాషలలో 15 స్థానములోనూ, భారత దేశములో హిందీ, తర్వాత స్థానములోనూ నిలుస్తుంది. పాతవైన ప్రపంచ భాష గణాంకాల (ఎథ్నోలాగ్) ప్రకారం ప్రపంచవ్యాప్తంగా 7.4 కోట్లు మందికి మాతృభాషగా ఉంది.[2] మొదటి భాషగా మాట్లాడతారు. అతి ప్రాచీన దేశ భాషలలో సంస్కృతముతమిళముతో బాటు తెలుగు భాషను 2008 అక్టోబరు 31న భారత ప్రభుత్వము గుర్తించింది.

వెనీసుకు చెందిన వర్తకుడు నికొలో డా కాంటి భారతదేశం గుండా ప్రయాణిస్తూ, తెలుగు భాషలోని పదములు ఇటాలియన్ భాష వలె అజంతాలు (అచ్చు అంతమున కలిగి ) గా ఉండటం గమనించి తెలుగును ఇటాలియన్ అఫ్ ది ఈస్ట్‌ గా వ్యవహరించారు.[3] కన్నడిగుడైన శ్రీకృష్ణదేవరాయలు తెలుగు భాషను 'దేశ భాషలందు తెలుగు లెస్స ' అని వ్యవహరించారు. తెలుగు అక్షరమాల కన్నడ భాష లిపిని పోలియుంటుంది.

తెలుగు - ఒక అవలోకనం[మార్చు]

భాషా శాస్త్రకారులు తెలుగును ద్రావిడ భాషా వర్గమునకు చెందినదిగా వర్గీకరించారు[4]. అనగా తెలుగు- హిందీ, సంస్కృతము, లాటిను, గ్రీకు మొదలైన భాషలు గల ఇండో ఆర్యన్ భాషావర్గమునకు (లేదా భారత ఆర్య భాషా వర్గమునకు ) చెందకుండా, తమిళము, కన్నడము, మలయాళము, తోడ, తుళు, బ్రహూయి మొదలైన భాషలతో పాటుగా ద్రావిడ భాషా వర్గమునకు చెందినదని భాషాశాస్త్రజ్ఞుల వాదన. తెలుగు 'మూల మధ్య ద్రావిడ భాష' నుండి పుట్టినది. ఈ కుటుంబములో తెలుగుతో బాటు కుయి, కోయ, కొలామి కూడా ఉన్నాయి[5].

తూర్పున కూరఖ్, మాల్తో భాషలు, వాయవ్యాన పాకిస్తాన్ లోని బలూచిస్తాన్ లో మాట్లాడే బ్రహూయి భాష, దక్షిణాన ఉన్న తెలుగు, తమిళ, కన్నడ, మలయాళ భాషలతో సహా మొత్తం 26 భాషలు ప్రస్తుతం వాడుకలో ఉన్న ద్రావిడ భాషలు. ఆర్యభాషలు భారతదేశం ప్రవేశించక ముందు ద్రావిడ భాషలు భారతదేశమంతా విస్తరించి ఉండేవని కొంతమంది భాషాచరిత్రకారుల నమ్మకం. సింధులోయ నాగరికతలోని భాష గురించి కచ్చితంగా ఋజువులు లేకపోయినప్పటికీ, అది ద్రావిడ భాషే అవటానికి అవకాశాలు ఎక్కువని కూడా వీరి అభిప్రాయం.

చరిత్ర[మార్చు]

క్రీస్తు శకం 1100 - 1400 మధ్య ప్రాచీన కన్నడ భాషనుండి ఆధునిక కన్నడ మరియూ తెలుగు ఆవిర్భవించాయాని, అందుకే తెలుగు లిపి, పదాలు కన్నడ లిపిని పోలియుంటాయని అనే సిద్ధాంతం ఉంది [6].

అనేక ఇతర ద్రావిడ భాషల వలె కాక తెలుగుభాష మూలాన్వేషణకు సంతృప్తికరమైన, నిర్ణయాత్మకమైన ఆధారాలు లేవు. అయినా కూడా, క్రీస్తు శకం మొదటి శతాబ్దములో శాతవాహన రాజులు సృష్టించిన "గాథాసప్తశతి" అన్న మహారాష్ట్రీ ప్రాకృత పద్య సంకలనంలో తెలుగు పదాలు మొట్టమొదట కనిపించాయి. కాబట్టి, తెలుగు భాష మాట్లాడేవారు, శాతవాహన వంశపు రాజుల ఆగమనానికి ముందుగా కృష్ణ, గోదావరి నదుల మధ్య భూభాగంలో నివాసం ఉండే వారై ఉంటారని నిర్ణయించవచ్చు. తెలుగు భాష మూలపురుషులు యానాదులు. పురాతత్వ పరిశోధనల ప్రకారము తెలుగు భాష ప్రాచీనత 2400 సంవత్సరాల నాటిది[7].

ఆదిమ ద్రావిడ భాషల చరిత్ర క్రీస్తుకు పూర్వం కొన్ని శతాబ్దాల వెనక నుండి ఉందని మనము తెలుసుకోవచ్చు, కానీ తెలుగు చరిత్రను మనము క్రీస్తు శకం 6వ శతాబ్దము నుండి ఉన్న ఆధారములను బట్టి నిర్ణయించవచ్చు. తెలుగు లోని స్పష్టమైన మొట్టమొదటి ప్రాచీన శిలాశాసనం 7వ శతాబ్దమునకు చెందినది. శాసనాలలో మనకు లభించిన తొలితెలుగు పదం 'నాగబు'. చక్కటి తెలుగు భాషా చరిత్రను మనము క్రీస్తు శకం 11 వ శతాబ్దం నుండి గ్రంథస్థము చేయబడినదిగా గమనించ వచ్చు.

ఆంధ్రులగురించి చెప్పిన పూర్వపు ప్రస్తావనలలో ఒకటి ఇక్కడ ఉదహరింపబడినది: (డా.జి.వి.సుబ్రహ్మణ్యం కూర్చిన "తెలుగుతల్లి" కవితా సంకలనంలో ఇవ్వబడినది)

పియమహిళా సంగామే సుందరగత్తేయ భోయణీ రొద్దే
అటుపుటురటుం భణంతే ఆంధ్రేకుమారో సలోయేతి

ఇది ఉద్యోతనుడు ప్రాకృతభాషలో రచించిన కువలయమాల కథలోనిది. ఈ ప్రాకృతానికి పంచాగ్నుల ఆదినారాయణ శాస్త్రి తెలుగు అనువాదం:

అందగత్తెలన్నా, అధవా యుద్ధరంగమన్ననూ సమానంగా ప్రేమిచే వాళ్ళున్నూ, అందమైన శరీరాలు గల వాళ్ళున్నూ. తిండిలో దిట్టలున్నూ, అయిన ఆంధ్రులు అటూ, పుటూ (పెట్టు కాబోలు), రటూ (రట్టు ఏమో) అనుకొంటూ వస్తుండగా చూచాడు.

తెలుగు, తెనుగు, ఆంధ్రము[మార్చు]

ఈ మూడు పదాల మూలాలూ, వాని మధ్య సంబంధాలు గురించి చరిత్రకారులలో భిన్నాభిప్రాయాలు ఉన్నాయి[8][9]. క్రీ.పూ.700 ప్రాంతంలో వచ్చిన ఐతరేయ బ్రాహ్మణము (ఋగ్వేదములో భాగము) లో Hyderabad

మొదటిసారిగా "ఆంధ్ర" అనే పదం జాతి పరంగా వాడబడింది. కనుక ఇదే మనకు తెలిసినంతలో ప్రాచీన ప్రస్తావన. ఆ తరువాత బౌద్ధ శాసనాలలోనూ, అశోకుని శాసనాలలోనూ ఆంధ్రుల ప్రస్తావన ఉంది. క్రీ.పూ. 4వ శతాబ్దిలో మెగస్తనీసు అనే గ్రీకు రాయబారి ఆంధ్రులు గొప్ప సైనికబలం ఉన్నవారని వర్ణించాడు.

ఆంధ్రులు మాట్లాడే భాషకు ఆంధ్రము, తెలుగు, తెనుగు అనే పేర్లున్నాయి. ఆంధ్ర, తెలుగు అనేవి రెండు వేర్వేరు జాతులనీ అవి క్రమంగా మిళితమైనాయన్న కొంతమంది అభిప్రాయానికి జన్యు శాస్త్ర పరంగా కానీ భాషాశాస్త్ర పరంగా కానీ గట్టి ఆధారాలు దొరకలేదు. వైదిక వాఙ్మయం ప్రకారం ఆంధ్రులు సాహసోపేతమైన సంచారజాతి. భాషాశాస్త్ర పరంగా తెలుగు గోదావరి, కృష్ణా నదుల మధ్య నివసిస్తున్న స్థిరనివాసుల భాష. తెలుగు భాష మాట్లాడే ప్రాంతాన్ని ఆంధ్ర రాజులు ముందుగా పరిపాలించడం వల్ల ఆంధ్ర, తెలుగు అన్న పదాలు సమానార్థకాలుగా మారిపోయాయని కొంతమంది ఊహాగానం. 10 వ శతాబ్దపు పారశీక చరిత్రకారుడు అల్ బిరుని తెలుగు భాషను 'ఆంధ్రీ' యని వర్ణించెను [10].

క్రీ.శ. 1000 కు ముందు శాసనాలలోగాని, వాఙ్మయంలో గాని తెలుగు అనే శబ్దం మనకు కానరాదు. 11వ శతాబ్దము ఆరంభమునుండి 'తెలుంగు భూపాలురు', 'తెల్గరమారి', 'తెలింగకులకాల', 'తెలుంగ నాడొళగణ మాధవికెఱియ' వంటి పదాలు శాసనాల్లో వాడబడ్డాయి. 11వ శతాబ్దములో నన్నయ భట్టారకుని కాలమునాటికి తెలుగు రూపాంతరముగా "తెనుగు" అనే పదము వచ్చింది. 13వ శతాబ్దములో మహమ్మదీయ చారిత్రకులు ఈ దేశమును "త్రిలింగ్" అని వ్యవహరించారు. 15వ శతాబ్దము పూర్వభాగంలో విన్నకోట పెద్దన్న తన కావ్యాలంకారచూడామణిలో ఇలా చెప్పాడు.

ధర శ్రీ పర్వత కాళే
శ్వర దాక్షారామ సంజ్ఙ వఱలు త్రిలింగా
కరమగుట నంధ్రదేశం
బరుదారఁ ద్రిలింగదేశ మనఁజనుఁ గృతులన్
తత్త్రిలింగ పదము తద్భవంబగుటచేఁ
దెలుఁగు దేశ మనఁగఁ దేటపడియె
వెనకఁ దెనుఁగు దేశమును నండ్రు కొందరు

శ్రీశైలం, కాళేశ్వరం, ద్రాక్షారామం - అనే మూడు శివలింగక్షేత్రాల మధ్య భాగము త్రిలింగదేశమనీ, "త్రిలింగ" పదము "తెలుగు"గా పరిణామము పొందినదనీ ఒక సమర్థన. ఇది గంభీరత కొరకు సంస్కృతీకరింపబడిన పదమేననీ, తెలుగు అనేదే ప్రాచీన రూపమనీ చరిత్రకారుల అభిప్రాయము. చాలామంది భాషావేత్తలు, చరిత్రకారులు ఈ వాదనలు పరిశీలించి దీనిలో నిజంలేదని అభిప్రాయపడ్డారు. అందుకు నన్నయ మహాభారతంలో త్రిలింగ శబ్దం ప్రయోగం కాకపోవడం కూడా కారణమన్నారు.[11] 12వ శతాబ్దిలో పాల్కురికి సోమనాధుడు "నవలక్ష తెలుంగు" - అనగా తొమ్మిది లక్షల గ్రామ విస్తీర్ణము గలిగిన తెలుగు దేశము - అని వర్ణించాడు. మొత్తానికి ఇలా తెలుగు, తెనుగు, ఆంధ్ర - అనే పదాలు భాషకూ, జాతికీ పర్యాయ పదాలుగా రూపు దిద్దుకొన్నాయి.

భాష స్వరూపము[మార్చు]

శబ్దము[మార్చు]

తెలుగు అజంత భాష. అనగా దాదాపు ప్రతి పదము ఒక అచ్చుతో అంతము అవుతుంది. దీన్ని గమనించే 15వ శతాబ్దములో ఇటాలియన్ యాత్రికుడు నికొలో డా కాంటి తెలుగుని ఇటాలియన్ ఆఫ్ ది ఈస్ట్ (ప్రాచ్య ఇటాలియన్) గా అభివర్ణించాడు. అచ్చుల శబ్దాలను చూడండి.

అంఅః
/a//ɑː//ɪ//iː//u//uː//ru//ruː//lu//luː//e//eː//ai//o//oː//au//am//aha/

తెలుగును సాధారణంగా ఒకపదముతో మరొకటి కలిసి చేరిపోయే భాషగా గుర్తిస్తారు. ఇందులో ఒక నామవాచకానికి దాని ఉపయోగాన్ని బట్టి ప్రత్యేకమైన అక్షరాలు చేర్చబడతాయి. వ్యాకరణపరంగా, తెలుగులో కర్త, కర్మ, క్రియ, ఒక పద్ధతి ప్రకారం, ఒకదాని తర్వాత మరొకటి వాక్యంలో వాడబడతాయి.

మాండలికాలు[మార్చు]

ప్రధాన వ్యాసము: మాండలికాలు

తెలుగుకు నాలుగు ప్రధానమైన మాండలిక భాషలున్నాయి.

  1. సాగరాంధ్ర భాష : కృష్ణా, గుంటూరు, ప్రకాశం, ఉభయ గోదావరి జిల్లాలలోని భాషను కోస్తా మాండలికం లేదా సాగరాంధ్ర మాండలికం అంటారు.
  2. రాయలసీమ భాష : చిత్తూరు, నెల్లూరు, అనంతపురం, కర్నూలు, కడప జిల్లాల ప్రాంతపు భాషను రాయలసీమ మాండలికం అంటారు.
  3. తెలంగాణ భాష : తెలంగాణ ప్రాంతపు భాషను తెలంగాణ మాండలికం అంటారు.
  4. కళింగాంధ్ర భాష : విశాఖపట్నం, విజయనగరం, శ్రీకాకుళం జిల్లాల భాషను కళింగాంధ్ర మాండలికం అంటారు.

లిపి[మార్చు]

ప్రధాన వ్యాసము తెలుగు లిపి

తెలుగు లిపి ఇతర భారతీయ భాషా లిపులలాగే ప్రాచీన బ్రాహ్మీ లిపి నుండి ఉద్భవించింది. అశోకుని కాలములో మౌర్య సామ్రాజ్యానికి సామంతులుగా ఉన్న శాతవాహనులు బ్రాహ్మీ లిపిని దక్షిణ భారతదేశానికి తీసుకొని వచ్చారు. అందుచేత అన్ని దక్షిణ భారత భాషలు మూల ద్రావిడ భాష నుండి ఉద్భవించినా వాటి లిపులు మాత్రము బ్రాహ్మీ నుండి పుట్టాయి. అశోకుడి కాలానికి చెందిన బ్రాహ్మి లిపి రూపాంతరమైన భట్టిప్రోలు లిపి నుంచి తెలుగు లిపి ఉద్భవించింది[5].

తెలుగు లిపిని బౌద్ధులు, వర్తకులు ఆగ్నేయ ఆసియా ప్రాంతాలకు అందచేసారు. అక్కడ ఈ లిపి, మాన్, బర్మీస్, థాయ్, ఖ్మేర్, కామ్, జావనీస్, మరియు బాలినీస్ భాషల లిపుల ఉద్భవానికి కారకమయ్యింది. తెలుగు లిపితో వాటికి స్పష్టంగా పోలికలు కనిపిస్తాయి. తెలుగు అక్షరమాల చూడడానికి దాని సమీప దాయాదియైన కన్నడ అక్షరమాల వలెనే కనిపిస్తుంది.

తెలుగు లిపి చాలవరకు ఉచ్చరించగల ఏకాక్షరాలతో ఉండి, ఎడమనుండి కుడికి, సరళమైన, సంక్లిష్టమైన అక్షరాల సరళితో కూడి ఉంటుంది. ఈ విధమైన ఉచ్చరించగల ఏకాక్షరాలు అనేకంగా ఉండడానికి ఆస్కారం ఉన్నందువల్ల, అక్షరాలు "అచ్చులు" ( వొవెల్స్ లేదా స్వర్ ) మరియు "హల్లులు" ( కాన్సొనెంట్స్ లేదా వ్యంజన్ ) అన్న ప్రధానమైన ప్రమాణాలను కలిగి ఉన్నాయి. హల్లుల రూపు వాటి వాడుకను బట్టి, సందర్భానుసారము మార్పు చెందుతూ ఉంటుంది. అచ్చుల ధ్వని వాటిలో లేనప్పుడు హల్లులు పరిశుద్ధమైనవిగా పరిగణించబడతాయి. అయితే, హల్లులను వ్రాయడానికీ, చదవడానికీ, అచ్చు "అ"ను చేర్చడం సాంప్రదాయకం. హల్లులు వేర్వేరు అచ్చులతో చేరినప్పుడు, అచ్చుఅంశం వర్ణ పరిచ్ఛేదముతో "మాత్రలు" అన్నసంకేతాలను ఉపయోగించడంతో గుర్తింపబడుతుంది. ఈ "మాత్రల" ఆకారాలు తమ తమ హల్లుల ఆకారాలకు ఎంతో విరుద్ధంగా ఉంటాయి. తెలుగులో ఒక వాక్యం "పూర్ణవిరామం"తో కానీ, "దీర్ఘవిరామం"తో కానీ ముగించబడుతుంది. అంకెలను గుర్తించడానికి తెలుగులో ప్రత్యేకంగా సంకేతాలున్నా, అరబిక్ అంకెలే విస్తృతంగానూ, సర్వసాధారణంగానూ ఉపయోగింపబడుతున్నాయి. ఈ విధంగా, తెలుగులో, 16 అచ్చులు, 3 విశేషఅచ్చులు , 41 హల్లులు చేరి మొత్తం 60 సంకేతాలు ఉన్నాయి.

తెలుగు అంకెలు[మార్చు]

పేరుతెలుగుసంఖ్యఇండో అరబిక్ అంకెలు
సున్నా00
ఒకటి1
రెండు2
మూడు3
నాలుగు4
ఐదు5
ఆరు6
ఏడు7
ఎనిమిది8
తొమ్మిది9

తెలుగు అంకెలు, సంఖ్యలు తెలుగు కేలెండర్ లో ప్రధానంగా వాడుతారు. ఇతరత్రా ఇండో అరబిక్ రూపాలనే వాడుతారు

కంప్యూటరు లో తెలుగు[మార్చు]

తెలుగు భాష అక్షరాలకు యూనికోడ్ బ్లాకు 0C00-0C7F (3072-3199) కేటాయించబడింది. ఆగష్టు 15, 1992న తొలి తెలుగు న్యూస్ గ్రూప్ (soc.internet.culture.telugu) ఆవిర్భవించింది.[12] telugu

తెలుగు సాహిత్యం[మార్చు]

ప్రధాన వ్యాసము: తెలుగు సాహిత్యము

తెలుగు సాహిత్యాన్ని ఆరు యుగాలుగా వర్గీకరించ వచ్చును.

క్రీ.శ. 1020 వరకు - నన్నయకు ముందు కాలం[మార్చు]

11 వ శతాబ్దం ప్రాంతంలో నన్నయ రచించిన మహాభారతం తెలుగు లోని మొట్టమొదటి సాహిత్య కావ్యమని సర్వత్రా చెబుతారు. ఒక్కసారిగా ఇంత బృహత్తరమైన, పరిపక్వత గల కావ్యం రూపుదిద్దుకోవడం ఊహించరానిది. కనుక అంతకు ముందు చెప్పుకోదగిన సాహిత్యం ఉండి ఉండాలి. కాని అది బహుశా గ్రంథస్తం కాలేదు. లేదా మనకు లభించడం లేదు. అంతకు ముందు సాహిత్యం ఎక్కువగా జానపద సాహిత్యం రూపంలో ఉండి ఉండే అవకాశం ఉన్నది. కాని మనకు లభించే ఆధారాలు దాదాపు శూన్యం. క్రీ.శ. 575లో రేనాటి చోడుల శాసనం మొట్టమొదటి పూర్తి తెలుగు శాసనం. ఇది కడప జిల్లాకమలాపురం తాలూకా ఎఱ్ఱగుడిపాడులో లభించినది. అంతకు ముందు కాలానికి చెందిన అమరావతి శాసనంలో "నాగబు" అనే పదం కన్పిస్తుంది..

1020-1400 - పురాణ యుగము[మార్చు]

దీనిని నన్నయ్య యుగము అనవచ్చును. నన్నయ్య ఆది కవి. ఇతడు మహా భారతాన్ని తెలుగులో వ్రాయనారంభించి, అందులో మొదటి రెండు పర్వాలు పూర్తి చేసి, తరువాతి పర్వాన్ని (అరణ్య పర్వం) సగం వ్రాసి కీర్తి శేషుడు అయ్యాడు. నన్నయకు నారాయణ భట్టు సహాయంగా నిలిచాడు. నారాయణ భట్టు వాఙ్మయదురంధరుడు. అష్టభాషాకవి శేఖరుడు. సహాధ్యాయులైన నారాయణ, నన్నయ భట్టులు భారత యుద్ధానికి సంసిద్ధులైన కృష్ణార్జునులవలె భారతాంధ్రీకరణకు పూనుకొని ఒక విజ్ఞాన సర్వస్వంగా దానిని రూపొందించే ప్రయత్నం ప్రారంభించారు; తెలుగు కావ్యభాషాస్వరూపానికి పూర్ణత్వం సాధించి, పండితులూ పామరులూ మెచ్చుకొనదగిన శైలిని రూపొందించి, తరువాతి కవులకు మార్గదర్శకులయ్యారు. ఆంధ్ర భాషా చరిత్రలో నన్నయ, నారాయణులు యుగపురుషులు. వీరు తెలుగు భాషకు ఒక మార్గాన్ని నిర్దేశించారు. వీరి తరువాత కవులందరూ ఒకసారి కాకపోతే ఒక సారి అయినా నన్నయ్య అడుగు జాడలను అనుసరించిన వారే.

నన్నయ తరువాతికాలంలో ముఖ్యమైన సామాజిక, మత సంస్కరణలు చోటు చేసుకొన్నాయి. వీరశైవము, భక్తిమార్గము ప్రబలమై ఎన్నో కావ్యాలకు కారణమైనది. తిక్కన (13వ శతాబ్ది), ఎర్రన (14వ శతాబ్దం) లు భారతాంధ్రీకరణను కొనసాగించారు. నన్నయ చూపిన మార్గంలో ఎందరో కవులు పద్యకావ్యాలను మనకు అందించారు. ఇవి అధికంగా పురాణాలు ఆధారంగా వ్రాయబడ్డాయి.

1400-1510 -మధ్య యుగము (శ్రీనాథుని యుగము )[మార్చు]

ఈ కాలంలో సంస్కృతకావ్యాల, నాటకాల అనువాదం కొనసాగింది. కథాపరమైన కావ్యాలు కూడా వెలువడ్డాయి. "ప్రబంధము" అనే కావ్య ప్రక్రియ ఈ కాలంలోనే రూపు దిద్దుకున్నది. ఈ కాలంలో శ్రీనాథుడు, పోతన, జక్కన, గౌరన పేరెన్నిక గన్న కవులు. ఛందస్సు మరింత పరిణతి చెందింది. శ్రీనాథుని శృంగార నైషధము, పోతనభాగవతం, జక్కన విక్రమార్క చరిత్ర, తాళ్ళపాక తిమ్మక్కసుభద్రా కళ్యాణం మొదలైనవి ఈ యుగంలో కొన్ని ముఖ్యమైన కావ్యాలు.

ఈ సందర్భంలో రామాయణ కవులగురించి కూడా చెప్పకోవచ్చును. గోన బుద్దారెడ్డి రచించిన రంగనాథ రామాయణము మనకు అందిన మొదటి రామాయణం.

1510-1600 - ప్రబంధ యుగము[మార్చు]

విజయనగర చారిత్రకశకానికి చెందిన చక్రవర్తి శ్రీకృష్ణదేవరాయలు ఆదరణలో 16 వ శతాబ్దం ప్రాంతంలో తెలుగు సాహిత్యపు స్వర్ణయుగం వికసించింది.స్వతహాగా కవియైన మహారాజు తన ఆముక్తమాల్యదతో "ప్రబంధం" అన్న కవిత్వరూపాన్ని ప్రవేశపెట్టాడు. ఆ కాలంలో అతి ప్రముఖ కవులైన అష్టదిగ్గజాలతో ఆయన ఆస్థానం శోభిల్లింది.

1600-1820 - దాక్షిణాత్య యుగము[మార్చు]

కర్ణాటక సంగీతపు ప్రముఖులెంతో మంది వారి సాహిత్యాన్ని తెలుగులోనే రచించారు. అటువంటి ప్రసిద్దమైన వారి జాబితా లోనివే త్యాగరాజు, అన్నమాచార్య, క్షేత్రయ్యరామదాసు (కంచెర్ల గోపన్న) వంటి పేర్లు. మైసూర్ వాసుదేవాచార్ వంటి ఆధునిక రచయితలు కూడా వారి రచనలకు మాధ్యమంగా తెలుగు నే ఎంచుకొన్నారు.

1820 తరువాత - ఆధునిక యుగము[మార్చు]

1796 లో మొదటి తెలుగు అచ్చు పుస్తకం విడుదలైనా, తెలుగు సాహిత్యపు పునరుద్ధరణ 19వ శతాబ్దపు మొదట్లోనే సాధ్యమయింది. 19వ శతాబ్దపు మధ్యప్రాంతంలో, షెల్లీ, కీట్స్, వర్డుస్ వర్త్ వంటి కవుల కవిత్వంచే అమితంగా ప్రభావం చెందిన యువ కవులు "భావకవిత్వం" అన్న సరికొత్త ప్రణయ కవిత్వానికి జన్మనిచ్చారు.

గ్రాంథిక, వ్యావహారిక భాషా వాదాలు

నన్నయకు పూర్వమునుండి గ్రాంథిక భాష మరియు వ్యావహారిక భాష స్వతంత్రముగా పరిణామము చెందుతూ వచ్చాయి. కానీ 20 వ శతాబ్దము తొలి నాళ్లలో వీటి మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసాలు తీవ్ర వాదోపవాదాలకు దారితీసాయి[13]. గ్రాంథికము ప్రమాణ భాష అని, స్థిరమైన భాష అని, దాన్ని మార్చగూడదని గ్రాంథిక భాషా వర్గము, ప్రజల భాషనే గ్రంథ రచనలో ఉపయోగించాలని వ్యావహారిక భాషా వర్గము వాదించడముతో తెలుగు పండితలోకము రెండుగా చీలినది.

మొట్టమొదటి నవలగా పరిగణించబడుతున్న కందుకూరి వీరేశలింగం రచన రాజశేఖరచరిత్రముతో తెలుగు సాహిత్యపు పునరుద్ధరణ సంపూర్ణమయ్యింది. గ్రాంథిక భాష వాడకాన్ని తీవ్రంగా నిరసిస్తూ గిడుగు రామ్మూర్తి ప్రకటించిన ఆంధ్ర పండిత భిషక్కుల భాషాభేషజం ప్రభావంతో గురజాడ అప్పారావు (ముత్యాల సరాలు), కట్టమంచి రామలింగారెడ్డి (ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయపు వ్యవస్థాపకుడు) (ముసలమ్మ మరణం), రాయప్రోలు సుబ్బారావు (తృణకంకణం) మొదలైన తెలుగుసాహిత్యపు నవయుగ వైతాళికులు వ్యావహారిక భాషను వాడడం వ్యావహారిక భాషా వాదా నికి దారితీసింది.

19 వ శతాబ్దం వరకూ తెలుగు రచనలు గ్రాంథిక భాషలోనే సాగినాయి, కానీ తరువాత వాడుక భాషలో రచనలకు ప్రాముఖ్యత పెరిగింది. ప్రస్తుతం రచనలు, పత్రికలు, రేడియో, దూరదర్శిని, సినిమాలు మొదలైనవన్నీ కూడా వాడుక భాషనే వాడుతున్నాయి.

తెలుగు పరిశోధన[మార్చు]

కొన్ని తెలుగు పరిశోధనల సిద్ధాంత పుస్తకాలు ఇన్ఫర్మేషన్ మరియు లైబ్రరీ నెట్ వారి జాలస్థలి [14]లో అందుబాటులోవున్నాయి.

ఇతర రాష్ట్రాలలో తెలుగు[మార్చు]

తెలుగు ఆంధ్ర ప్రదేశ్, తెలంగాణ లోనే కాకుండా తమిళనాడు, కర్నాటక, ఒడిశా లలో కూడా మాట్లాడబడుతుంది. తమిళనాడులో నివసిస్తున్న ప్రజల్లో దాదాపు 42 శాతం తెలుగువారే.[ఆధారం చూపాలి] బెంగళూరులో 30 % మంది తెలుగు భాష మాట్లాడువారు నివసించుచున్నారు.[ఆధారం చూపాలి] తమిళనాడులోని హోసూరు, కోయంబత్తూరులలో, ఒడిశా లోని రాయగడలో కూడా తెలుగు భాష ఎక్కువ. విజయనగర సామ్రాజ్య కాలములో తెలుగు వారు వేల మంది తమిళప్రాంతములకు వెళ్ళి స్థిరపడ్డారు. ఉమ్మడి మద్రాసు రాష్ట్రంగా ఉన్నప్పుడు అనేక మంది తెలుగువారు కోస్తా, రాయలసీమ ప్రాంతాల నుండి వలస వెళ్లి తమిళనాడులో స్థిరపడ్డారు. కాని వారి రోజువారీ అవసరాలకు అనుగుణంగా ఆ రాష్ట్ర ప్రాంతీయ భాష అయిన అరవము లోనే మాట్లాడుతుంటారు. అలాగే కర్నాటకలో కూడా చాలామంది తెలుగు మాట్లాడగలరు. ఇంకా ఒడిశా, ఛత్తీస్ ఘడ్, మహారాష్ట్ర లోని కొన్ని సరిహద్ధు ప్రాంతాలలోని ప్రజలు అధికంగా తెలుగే మాట్లాడుతారు. దక్షిణాదిలో ప్రముఖ నగరాలైన చెన్నై, బెంగళూరు లలో కూడా తెలుగు తెలిసినవారు అత్యధిక సంఖ్యలో ఉన్నారు. ఇక ఇతర రాష్ట్రాలలో మరియు ఇతర దేశాలలో స్థిరపడిన తెలుగు వారి గురించి ప్రత్యేకంగా చెప్పనక్కరలేదు. ఈ క్రింది ప్రాంతాలలో తెలుగు భాష ఎక్కువగా మాట్లాడువారు నివసించుచున్నారు[ఆధారం చూపాలి] 1. బెంగళూరు 2. చెన్నై 3. హోసూరు 4. కోయంబత్తూరు 5. మధురై (తమిళనాడు) 6. బళ్ళారి 7. రాయగడ 8. హుబ్లి 9. వారణాసి (కాశి) 10. శిరిడి 11. జగదల్పూర్ 12. బరంపురం, ఒడిశా 13. ఖరగ్ పూర్, పశ్చిమ బెంగాల్ 14. షోలాపూర్ 15. సూరత్ 16. ముంబై -భివాండి 17. ఛత్తీస్ ఘడ్ సరిహద్దు ప్రాంతాలు 18. ఒడిశా సరిహద్దు ప్రాంతాలు

1891, 1901 సం. జనాబా లెక్కల ప్రకారము తెలుగువారి సంఖ్య[మార్చు]

మధ్య భారతదేశం 777 రాజపుత్రస్థానము 61 క్రమముగా....17,96,860 .....2,16,974 మందిగా ఉంది. ఆంధ్రభాషతో సంబంధించిన చిన్న చిన్న మాండలికభాషలను మాట్లాడు వారిసంఖ్య యీక్రింద వుధంగా వుండేది.

1891 సం. జనాభా మరియు 1901 సం. జనాభా ప్రకారము
  • కోమ్టావు 3,827 ... 67
  • సాలేవారి 3,660 .....
  • గోలరి 25 22
  • బేరాది 1,250 .....
  • వడరి 27,099 ... 3,860
  • కామాఠి 12,200 ... 4,704
  • మొత్తం 48,061 .... 4,704

పై యంకెలనన్నిటిని గూడిన నాంధ్రభాషను దానియుప భాషలను మాట్లాడువారి సంఖ్యవచ్చును.

  • 1891 సం. జనాభా జనాభా లెక్కల ప్రకారము ఆంధ్రము,మాతృ భాషగా గలవారు 17,938,980 అదే విధంగా 1901 సం.తెలుగు మాతృ భాషగా వున్న వారు 18,675,586 మంది.
  • ఆంధ్రేతరప్రదేశములలో వున్న తెలుగు వారు 1891 జనాభా లెక్కల ప్రకార్తము 1,796,860 మరియు 1901 జనాభా లెక్కల ప్రకారము 2,016,974 మంది.
  • ఉపభాషలను మాట్లాడువారు 1891లో 48,061 మంది కాగా 1901 లో వారి సంఖ్య 4,704 మందిగా ఉంది.
  • మొత్తము 1901 లో 19,783,901 కాగా 1901 లో వారి సంఖ్య 20,697,264 .

ఆంధ్రుల జనసంఖ్య గడచిన ముప్పదివత్సరములలో నీక్రిందిరీతిగా పెరిగింది. 1901 లో 3,706 మంది, 1911 లో 3769 మంది 1921 వ సంవత్సరములో 3,772 మంది 1931 వ సంవత్సరములో 3768 మందిగా నామోదైనది.[15]

ఇతర రాష్ట్రాలలో తెలుగు భాష[మార్చు]

1891 సం. జనాభా1901 సం. జనాభా
బెలూచిస్థానము.....36
బంగాళారాజధాని.....4,454
బీరారు14,48812,425
అమరావతి3,5933,221
ఆకోల3,1703,312
ఎల్లిచిపురము1,2251,315
బుల్డాన2,7592,606
14,48812,425
బొంబాయిరాజధాని62,860109,988
బర్మా.....96,601
మధ్యపరగణాలు21,29522,654
కుడగు3,7512,974
చెన్న రాజధాని16,94,46617,60,361
మద్రాసు1,03,4231,08,496
కోయంబత్తూరు4,40,3074,68,135
నీలగిరులు4,3324,391
దక్షిణ ఆర్కాడు2,27,0552,28,260
తంజావూరు80,63094,872
తిరుచానపల్లి1,61,3421,69,784
మధుర3,67,6133,94,358
తిరునల్వేలి2,59,0482,59,936
మలబారు20,30919,587
దక్షిణకనరి2,0961,340
పుదుక్కోట10,79711,066
కొచ్చిరాజ్యము12,08711,676
తిరువాన్కూరు5,4267,460
పశ్చిమోత్తరపరగణాలు.....203
పంజాబు.....7
సంయుక్తపరగణాలు.....640
బరోదా.....322

శీర్షిక, ఆంధ్ర భాషా చరిత్రము 1-వ భాగము, రచయిత, చిలుకూరి నారాయణరావు, సంవత్సరం,1937, ప్రచురణకర్త ఆంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్తు,చిరునామా, వాల్తేరు

తెలుగు నేర్చుకొనుట[మార్చు]

ఇంగ్లీషునుండి[మార్చు]

ఇవి కూడా చూడండి[మార్చు]

మూలాలు[మార్చు]

ఆంధ్ర భాషా చరిత్రము 1-వ భాగము, రచయిత, చిలుకూరి నారాయణరావు, సంవత్సరం,1937, ప్రచురణకర్త ఆంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్తు,చిరునామా, వాల్తేరు

  1. ↑Abstract of speakers' strength of languages and mother tongues – 2001, Census of India, 2001
  2. ↑ఎథ్నోలాగ్ లో తెలుగు గణాంకాలు
  3. ↑తెలుగును ఇటాలియన్ ఆఫ్ ది ఈస్ట్ గా వ్యవహరించిన నికొలో డా కాంటి
  4. ↑తెలుగు-తేనెకన్నాతీయనిది, మైక్రోసాఫ్ట్ భాషాఇండియాలో వ్యాసం
  5. 5.05.1Krishnamurti, Bhadriraju (2003), The Dravidian Languages Cambridge University Press, Cambridge. ISBN 0-521-77111-0
  6. "Evolution of Telugu Character Graphs". Retrieved 2013-07-22. 
  7. ↑తెలుగు ప్రాచీనత: http://www.hindu.com/2007/12/20/stories/2007122054820600.htm
  8. ↑ఆంధ్రుల చరిత్ర - డా. బి.యల్.హనుమంతరావు
  9. ↑తెలుగు సంస్కృతి - మల్లంపల్లి సోమశేఖర శర్మ వ్యాసము
  10. ↑Ancient India: English translation of Kitab-ul Hind by Al-Biruni, National Book Trust, New Delhi.
  11. వెంకట లక్ష్మణరావు, కొమర్రాజు (1910). "త్రిలింగము నుండి తెలుగు పుట్టెనా? లేక తెలుగు నుండి త్రిలింగము పుట్టెనా?"(PDF). ఆంధ్రపత్రిక సంవత్సరాది సంచిక: 81. Retrieved 6 March 2015. 
  12. ↑రాతమార్చిన అంతర్జాలం- సురేష్ కొలిచాలతెలుగు వెలుగు ఆగష్టు 2013 పే 32
  13. ↑ఆధునిక యుగం: గ్రాంథిక, వ్యావహారిక వాదాలు - బూదరాజు రాధాకృష్ణ (భద్రిరాజు కృష్ణమూర్తి సారథ్యంలో వెలువడిన తెలుగు భాషా చరిత్ర నుండి)
  14. ↑INFLIBNET site
  15. ↑[మూలాలు శీర్షిక, ఆంధ్ర భాషా చరిత్రము 1-వ భాగము, రచయిత, చిలుకూరి నారాయణరావు, సంవత్సరం,1937, ప్రచురణకర్త ఆంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్తు,చిరునామా, వాల్తేరు]

ఉపయుక్త గ్రంథసూచి[మార్చు]

  1. భాషా చారిత్రక వ్యాసావళి -తూమాటిదోణప్ప, ఆంధ్ర సారస్వత పరిషత్తు, హైదరాబాదు, 1972
తెలుగు తల్లి శిలామూర్తి - ఒక చేత పూర్ణ కుంభము, మరొకచేత వరి కంకి - నిండుదనానికీ, పంటలకూ ఆలవాలము. "తెలుగు" పదాన్ని భాషకూ, జాతికీ సంకేతంగా వాడుతారనడానికి ఈ రూపకల్పన ఒక ఆధారం
ప్రపంచ తెలుగు మహాసభల సందర్భముగా విడుదలైన తపాలా బిళ్ళ - ఇందులో వ్రాసినవి - "దేశ భాషలందు తెలుగు లెస్స", "ఎందరో మహానుభావులు అందరికీ వందనములు"," పంచదార కన్న పనస తొనల కన్న కమ్మని తేనె కన్న తెలుగు మిన్న"
తెలుగు లిపి పరిణామము మౌర్యుల కాలము నుండి రాయల యుగము దాకా

Telugu script (Telugu: తెలుగు లిపి, translit. Telugu lipi), an abugida from the Brahmic family of scripts, is used to write the Telugu language, a Dravidian language spoken in the South Indian states of Andhra Pradesh and Telangana as well as several other neighbouring states. The Telugu script is also widely used for writing Sanskrit texts and to some extent the Gondi language. It gained prominence during the Eastern Chalukyas also known as Vengi Chalukya era. It shares many similarities with its sibling Kannada script, as it has evolved from Kadamba and Bhattiprolu scripts of the Brahmi family. Both Adikavi Pampa of Kannada and Adikavi Nannayya of Telugu hail from families native to the Vengi province.

Derivation from Brahmi script[edit]

The Brahmi script used by Mauryan kings eventually reached the Krishna River delta and would give rise to the Bhattiprolu script found on an urn purported to contain Lord Buddha's relics.[2][3]Buddhism spread to east Asia from the nearby ports of Ghantasala and Masulipatnam (ancient Maisolos of Ptolemy and Masalia of Periplus).[4] The Bhattiprolu Brahmi script evolved into the Telugu script by 5th century C.E.[5][6][7][8][9][10][11]

The Muslim historian and scholar Al-Biruni referred to both the Telugu language as well as its script as "Andhri".[12]

Letters[edit]

Telugu uses eighteen vowels, each of which has both an independent form and a diacritic form used with consonants to create syllables. The language makes a distinction between short and long vowels.

IndependentWith క (k)ISOIPAIndependentWith క (k)ISOIPA
a/a/కాā/aː/
కిi/i/కీī/iː/
కుu/u/కూū/uː/
కృ/ru/కౄr̥̄/ruː/
కౢకౣl̥̄
కెe/e/కేē/eː/
కైai/aj/కొo/o/
కోō/oː/కౌau/aw/
అంకంఅఃకః

The independent form is used when the vowel occurs at the beginning of a word or syllable, or is a complete syllable in itself (example: a, u, o). The diacritic form is added to consonants (represented by the dotted circle) to form a consonant-vowel syllable (example: ka, kru, mo). అ does not have a diacritic form, because this vowel is already inherent in all of the consonants. The other diacritic vowels are added to consonants to change their pronunciation to that of the vowel.

Examples:

ఖ + ఈ (ీ) → ఖీ/kʰa/ + /iː/ → /kʰiː/
జ + ఉ (ు) → జు/dʒa/ + /u/ → /dʒu/
CharacterISOIPACharacterISOIPACharacterISOIPACharacterISOIPACharacterISOIPA
k/k/kh/kʰ/g/ɡ/gh/ɡʱ//ŋ/
c/tʃ/ch/tʃʰ/j/dʒ/jh/dʒʱ/ñ/ɲ/
/ʈ/ṭh/ʈʰ//ɖ/ḍh/ɖʱ//ɳ/
t/t/th/tʰ/d/d/dh/dʱ/n/n/
p/p/ph/pʰ/b/b/bh/bʱ/m/m/
y/j/r/r/l/l/v/ʋ//ɭ/
ś/ʃ//ʂ/s/s/h/h//ɽ/

Other diacritics[edit]

There are also several other diacritics used in the Telugu script. ్ mutes the vowel of a consonant, so that only the consonant is pronounced. ం and ఁ nasalize the vowels or syllables to which they are attached. ః adds a voiceless breath after the vowel or syllable it is attached to.

CharacterISOCharacterISOCharacterISOCharacterISO
అంaṁఅఁan̆అఃaḥక్k

Examples:

క + ్ → క్   [ka] + [∅] → [k]
క + ఁ → కఁ[ka] + [n] → [kan̆]
క + ం → కం[ka] + [m] → [kaṁ]
క + ః → కః[ka] + [h] → [kaḥ]

Places of articulation [edit]

The places of articulation (passive) are classified as five.

Kaṇṭhya : Velar
Tālavya : Palatal
Mūrdhanya : Retroflex
Dantya : Dental
Ōshtya : Labial

Apart from that, other places are combinations of the above five places.

Dantōsthya : Labio-dental (E.g.: v)
Kantatālavya : E.g.: Diphthong e
Kantōsthya : labial-velar (E.g.: Diphthong o)

The places of articulation (active) are classified as three, they are

Jihvāmūlam : tongue root, for velar
Jihvāmadhyam : tongue body, for palatal
Jihvāgram : tip of tongue, for cerebral and dental
Adhōṣṭa : lower lip, for labial

The attempt of articulation of consonants(Uccāraṇa Prayatnam) is of two types,

Bāhya Prayatnam : External effort
Spṛṣṭa : Plosive
Īshat Spṛṣṭa : Approximant
Īshat Saṃvṛta : Fricative
Abhyantara Prayatnam : Internal effort
Alpaprānam : Unaspirated
Mahāprānam : Aspirated
Śvāsa : Unvoiced
Nādam : Voiced

Articulation of consonants[edit]

Articulation of consonants will be a logical combination of components in the two prayatnams. The below table gives a view upon articulation of consonants.

Prayatna NiyamāvalīKanthya
(jihvāmūlam)
Tālavya
(jihvāmadhyam)
Mūrdhanya
(jihvāgram)
Dantya
(jihvāgram)
DantōṣṭyaŌshtya
(adhōsta)
Sparśa, Śvāsa, Alpaprānamka (క)ca (చ)ṭa (ట)ta (త)pa (ప)
Sparśa, Śvāsa, Mahāprānamkha (ఖ)cha (ఛ)ṭha (ఠ)tha (థ)pha (ఫ)
Sparśa, Nāda, Alpaprānamga (గ)ja (జ)ḍa (డ)da (ద)ba (బ)
Sparśa, Nāda, Mahāprānamgha (ఘ)jha (ఝ)ḍha (ఢ)dha (ధ)bha (భ)
Sparśa, Nādam, Alpaprānam,
Anunāsikam, Dravam, Avyāhata
ṅa (ఙ)ña (ఞ)ṇa (ణ)na (న)ma (మ)
Antastha, Nādam, Alpaprāṇam,
Drava, Avyāhata
ya (య)ra (ర)
(Lunthita)
la (ల)
(Pārśvika)
va (వ)
Ūṣman, Śvāsa, Mahāprāṇam, AvyāhataVisargaśa (శ)ṣa (ష)sa (స)
Ūshman, Nādam, Mahāprānam, Avyāhataha (హ)

Consonant Conjuncts[edit]

The Telugu script has generally regular conjuncts, with trailing consonants taking a subjoined form, often losing the v-shaped headstroke. The following table shows all two-consonant and one three-consonant conjunct, but individual conjuncts may differ between fonts.

క్ష
క్కక్ఖక్గక్ఘక్ఙక్చక్ఛక్జక్ఝక్ఞక్టక్ఠక్డక్ఢక్ణక్తక్థక్దక్ధక్నక్పక్ఫక్బక్భక్మక్యక్రక్లక్వక్శక్షక్సక్హక్ళక్క్షక్ఱ
ఖ్కఖ్ఖఖ్గఖ్ఘఖ్ఙఖ్చఖ్ఛఖ్జఖ్ఝఖ్ఞఖ్టఖ్ఠఖ్డఖ్ఢఖ్ణఖ్తఖ్థఖ్దఖ్ధఖ్నఖ్పఖ్ఫఖ్బఖ్భఖ్మఖ్యఖ్రఖ్లఖ్వఖ్శఖ్షఖ్సఖ్హఖ్ళఖ్క్షఖ్ఱ
గ్కగ్ఖగ్గగ్ఘగ్ఙగ్చగ్ఛగ్జగ్ఝగ్ఞగ్టగ్ఠగ్డగ్ఢగ్ణగ్తగ్థగ్దగ్ధగ్నగ్పగ్ఫగ్బగ్భగ్మగ్యగ్రగ్లగ్వగ్శగ్షగ్సగ్హగ్ళగ్క్షగ్ఱ
ఘ్కఘ్ఖఘ్గఘ్ఘఘ్ఙఘ్చఘ్ఛఘ్జఘ్ఝఘ్ఞఘ్టఘ్ఠఘ్డఘ్ఢఘ్ణఘ్తఘ్థఘ్దఘ్ధఘ్నఘ్పఘ్ఫఘ్బఘ్భఘ్మఘ్యఘ్రఘ్లఘ్వఘ్శఘ్షఘ్సఘ్హఘ్ళఘ్క్షఘ్ఱ
ఙ్కఙ్ఖఙ్గఙ్ఘఙ్ఙఙ్చఙ్ఛఙ్జఙ్ఝఙ్ఞఙ్టఙ్ఠఙ్డఙ్ఢఙ్ణఙ్తఙ్థఙ్దఙ్ధఙ్నఙ్పఙ్ఫఙ్బఙ్భఙ్మఙ్యఙ్రఙ్లఙ్వఙ్శఙ్షఙ్సఙ్హఙ్ళఙ్క్షఙ్ఱ
చ్కచ్ఖచ్గచ్ఘచ్ఙచ్చచ్ఛచ్జచ్ఝచ్ఞచ్టచ్ఠచ్డచ్ఢచ్ణచ్తచ్థచ్దచ్ధచ్నచ్పచ్ఫచ్బచ్భచ్మచ్యచ్రచ్లచ్వచ్శచ్షచ్సచ్హచ్ళచ్క్షచ్ఱ
ఛ్కఛ్ఖఛ్గఛ్ఘఛ్ఙఛ్చఛ్ఛఛ్జఛ్ఝఛ్ఞఛ్టఛ్ఠఛ్డఛ్ఢఛ్ణఛ్తఛ్థఛ్దఛ్ధఛ్నఛ్పఛ్ఫఛ్బఛ్భఛ్మఛ్యఛ్రఛ్లఛ్వఛ్శఛ్షఛ్సఛ్హఛ్ళఛ్క్షఛ్ఱ
జ్కజ్ఖజ్గజ్ఘజ్ఙజ్చజ్ఛజ్జజ్ఝజ్ఞజ్టజ్ఠజ్డజ్ఢజ్ణజ్తజ్థజ్దజ్ధజ్నజ్పజ్ఫజ్బజ్భజ్మజ్యజ్రజ్లజ్వజ్శజ్షజ్సజ్హజ్ళజ్క్షజ్ఱ
ఝ్కఝ్ఖఝ్గఝ్ఘఝ్ఙఝ్చఝ్ఛఝ్జఝ్ఝఝ్ఞఝ్టఝ్ఠఝ్డఝ్ఢఝ్ణఝ్తఝ్థఝ్దఝ్ధఝ్నఝ్పఝ్ఫఝ్బఝ్భఝ్మఝ్యఝ్రఝ్లఝ్వఝ్శఝ్షఝ్సఝ్హఝ్ళఝ్క్షఝ్ఱ
ఞ్కఞ్ఖఞ్గఞ్ఘఞ్ఙఞ్చఞ్ఛఞ్జఞ్ఝఞ్ఞఞ్టఞ్ఠఞ్డఞ్ఢఞ్ణఞ్తఞ్థఞ్దఞ్ధఞ్నఞ్పఞ్ఫఞ్బఞ్భఞ్మఞ్యఞ్రఞ్లఞ్వఞ్శఞ్షఞ్సఞ్హఞ్ళఞ్క్షఞ్ఱ
ట్కట్ఖట్గట్ఘట్ఙట్చట్ఛట్జట్ఝట్ఞట్టట్ఠట్డట్ఢట్ణట్తట్థట్దట్ధట్నట్పట్ఫట్బట్భట్మట్యట్రట్లట్వట్శట్షట్సట్హట్ళట్క్షట్ఱ
ఠ్కఠ్ఖఠ్గఠ్ఘఠ్ఙఠ్చఠ్ఛఠ్జఠ్ఝఠ్ఞఠ్టఠ్ఠఠ్డఠ్ఢఠ్ణఠ్తఠ్థఠ్దఠ్ధఠ్నఠ్పఠ్ఫఠ్బఠ్భఠ్మఠ్యఠ్రఠ్లఠ్వఠ్శఠ్షఠ్సఠ్హఠ్ళఠ్క్షఠ్ఱ
డ్కడ్ఖడ్గడ్ఘడ్ఙడ్చడ్ఛడ్జడ్ఝడ్ఞడ్టడ్ఠడ్డడ్ఢడ్ణడ్తడ్థడ్దడ్ధడ్నడ్పడ్ఫడ్బడ్భడ్మడ్యడ్రడ్లడ్వడ్శడ్షడ్సడ్హడ్ళడ్క్షడ్ఱ
ఢ్కఢ్ఖఢ్గఢ్ఘఢ్ఙఢ్చఢ్ఛఢ్జఢ్ఝఢ్ఞఢ్టఢ్ఠఢ్డఢ్ఢఢ్ణఢ్తఢ్థఢ్దఢ్ధఢ్నఢ్పఢ్ఫఢ్బఢ్భఢ్మఢ్యఢ్రఢ్లఢ్వఢ్శఢ్షఢ్సఢ్హఢ్ళఢ్క్షఢ్ఱ
ణ్కణ్ఖణ్గణ్ఘణ్ఙణ్చణ్ఛణ్జణ్ఝణ్ఞణ్టణ్ఠణ్డణ్ఢణ్ణణ్తణ్థణ్దణ్ధణ్నణ్పణ్ఫణ్బణ్భణ్మణ్యణ్రణ్లణ్వణ్శణ్షణ్సణ్హణ్ళణ్క్షణ్ఱ
త్కత్ఖత్గత్ఘత్ఙత్చత్ఛత్జత్ఝత్ఞత్టత్ఠత్డత్ఢత్ణత్తత్థత్దత్ధత్నత్పత్ఫత్బత్భత్మత్యత్రత్లత్వత్శత్షత్సత్హత్ళత్క్షత్ఱ
థ్కథ్ఖథ్గథ్ఘథ్ఙథ్చథ్ఛథ్జథ్ఝథ్ఞథ్టథ్ఠథ్డథ్ఢథ్ణథ్తథ్థథ్దథ్ధథ్నథ్పథ్ఫథ్బథ్భథ్మథ్యథ్రథ్లథ్వథ్శథ్షథ్సథ్హథ్ళథ్క్షథ్ఱ
ద్కద్ఖద్గద్ఘద్ఙద్చద్ఛద్జద్ఝద్ఞద్టద్ఠద్డద్ఢద్ణద్తద్థద్దద్ధద్నద్పద్ఫద్బద్భద్మద్యద్రద్లద్వద్శద్షద్సద్హద్ళద్క్షద్ఱ
ధ్కధ్ఖధ్గధ్ఘధ్ఙధ్చధ్ఛధ్జధ్ఝధ్ఞధ్టధ్ఠధ్డధ్ఢధ్ణధ్తధ్థధ్దధ్ధధ్నధ్పధ్ఫధ్బధ్భధ్మధ్యధ్రధ్లధ్వధ్శధ్షధ్సధ్హధ్ళధ్క్షధ్ఱ
న్కన్ఖన్గన్ఘన్ఙన్చన్ఛన్జన్ఝన్ఞన్టన్ఠన్డన్ఢన్ణన్తన్థన్దన్ధన్నన్పన్ఫన్బన్భన్మన్యన్రన్లన్వన్శన్షన్సన్హన్ళన్క్షన్ఱ
ప్కప్ఖప్గప్ఘప్ఙప్చప్ఛప్జప్ఝప్ఞప్టప్ఠప్డప్ఢప్ణప్తప్థప్దప్ధప్నప్పప్ఫప్బప్భప్మప్యప్రప్లప్వప్శప్షప్సప్హప్ళప్క్షప్ఱ
ఫ్కఫ్ఖఫ్గఫ్ఘఫ్ఙఫ్చఫ్ఛఫ్జఫ్ఝఫ్ఞఫ్టఫ్ఠఫ్డఫ్ఢఫ్ణఫ్తఫ్థఫ్దఫ్ధఫ్నఫ్పఫ్ఫఫ్బఫ్భఫ్మఫ్యఫ్రఫ్లఫ్వఫ్శఫ్షఫ్సఫ్హఫ్ళఫ్క్షఫ్ఱ
బ్కబ్ఖబ్గబ్ఘబ్ఙబ్చబ్ఛబ్జబ్ఝబ్ఞబ్టబ్ఠబ్డబ్ఢబ్ణబ్తబ్థబ్దబ్ధబ్నబ్పబ్ఫబ్బబ్భబ్మబ్యబ్రబ్లబ్వబ్శబ్షబ్సబ్హబ్ళబ్క్షబ్ఱ
భ్కభ్ఖభ్గభ్ఘభ్ఙభ్చభ్ఛభ్జభ్ఝభ్ఞభ్టభ్ఠభ్డభ్ఢభ్ణభ్తభ్థభ్దభ్ధభ్నభ్పభ్ఫభ్బభ్భభ్మభ్యభ్రభ్లభ్వభ్శభ్షభ్సభ్హభ్ళభ్క్షభ్ఱ
మ్కమ్ఖమ్గమ్ఘమ్ఙమ్చమ్ఛమ్జమ్ఝమ్ఞమ్టమ్ఠమ్డమ్ఢమ్ణమ్తమ్థమ్దమ్ధమ్నమ్పమ్ఫమ్బమ్భమ్మమ్యమ్రమ్లమ్వమ్శమ్షమ్సమ్హమ్ళమ్క్షమ్ఱ
య్కయ్ఖయ్గయ్ఘయ్ఙయ్చయ్ఛయ్జయ్ఝయ్ఞయ్టయ్ఠయ్డయ్ఢయ్ణయ్తయ్థయ్దయ్ధయ్నయ్పయ్ఫయ్బయ్భయ్మయ్యయ్రయ్లయ్వయ్శయ్షయ్సయ్హయ్ళయ్క్షయ్ఱ
ర్కర్ఖర్గర్ఘర్ఙర్చర్ఛర్జర్ఝర్ఞర్టర్ఠర్డర్ఢర్ణర్తర్థర్దర్ధర్నర్పర్ఫర్బర్భర్మర్యర్రర్లర్వర్శర్షర్సర్హర్ళర్క్షర్ఱ
ల్కల్ఖల్గల్ఘల్ఙల్చల్ఛల్జల్ఝల్ఞల్టల్ఠల్డల్ఢల్ణల్తల్థల్దల్ధల్నల్పల్ఫల్బల్భల్మల్యల్రల్లల్వల్శల్షల్సల్హల్ళల్క్షల్ఱ
వ్కవ్ఖవ్గవ్ఘవ్ఙవ్చవ్ఛవ్జవ్ఝవ్ఞవ్టవ్ఠవ్డవ్ఢవ్ణవ్తవ్థవ్దవ్ధవ్నవ్పవ్ఫవ్బవ్భవ్మవ్యవ్రవ్లవ్వవ్శవ్షవ్సవ్హవ్ళవ్క్షవ్ఱ
శ్కశ్ఖశ్గశ్ఘశ్ఙశ్చశ్ఛశ్జశ్ఝశ్ఞశ్టశ్ఠశ్డశ్ఢశ్ణశ్తశ్థశ్దశ్ధశ్నశ్పశ్ఫశ్బశ్భశ్మశ్యశ్రశ్లశ్వశ్శశ్షశ్సశ్హశ్ళశ్క్షశ్ఱ
ష్కష్ఖష్గష్ఘష్ఙష్చష్ఛష్జష్ఝష్ఞష్టష్ఠష్డష్ఢష్ణష్తష్థష్దష్ధష్నష్పష్ఫష్బష్భష్మష్యష్రష్లష్వష్శష్షష్సష్హష్ళష్క్షష్ఱ
స్కస్ఖస్గస్ఘస్ఙస్చస్ఛస్జస్ఝస్ఞస్టస్ఠస్డస్ఢస్ణస్తస్థస్దస్ధస్నస్పస్ఫస్బస్భస్మస్యస్రస్లస్వస్శస్షస్సస్హస్ళస్క్షస్ఱ
హ్కహ్ఖహ్గహ్ఘహ్ఙహ్చహ్ఛహ్జహ్ఝహ్ఞహ్టహ్ఠహ్డహ్ఢహ్ణహ్తహ్థహ్దహ్ధహ్నహ్పహ్ఫహ్బహ్భహ్మహ్యహ్రహ్లహ్వహ్శహ్షహ్సహ్హహ్ళహ్క్షహ్ఱ
ళ్కళ్ఖళ్గళ్ఘళ్ఙళ్చళ్ఛళ్జళ్ఝళ్ఞళ్టళ్ఠళ్డళ్ఢళ్ణళ్తళ్థళ్దళ్ధళ్నళ్పళ్ఫళ్బళ్భళ్మళ్యళ్రళ్లళ్వళ్శళ్షళ్సళ్హళ్ళళ్క్షళ్ఱ
క్షక్ష్కక్ష్ఖక్ష్గక్ష్ఘక్ష్ఙక్ష్చక్ష్ఛక్ష్జక్ష్ఝక్ష్ఞక్ష్టక్ష్ఠక్ష్డక్ష్ఢక్ష్ణక్ష్తక్ష్థక్ష్దక్ష్ధక్ష్నక్ష్పక్ష్ఫక్ష్బక్ష్భక్ష్మక్ష్యక్ష్రక్ష్లక్ష్వక్ష్శక్ష్షక్ష్సక్ష్హక్ష్ళక్ష్క్షక్ష్ఱ
ఱ్కఱ్ఖఱ్గఱ్ఘఱ్ఙఱ్చఱ్ఛఱ్జఱ్ఝఱ్ఞఱ్టఱ్ఠఱ్డఱ్ఢఱ్ణఱ్తఱ్థఱ్దఱ్ధఱ్నఱ్పఱ్ఫఱ్బఱ్భఱ్మఱ్యఱ్రఱ్లఱ్వఱ్శఱ్షఱ్సఱ్హఱ్ళఱ్క్షఱ్ఱ

Consonant + Vowel Ligatures[edit]

అఁఅంఅఃNo Vowel
కాకికీకుకూకృకౄకౢకౣకెకేకైకొకోకౌకఁకంకఃక్
ఖాఖిఖీఖుఖూఖృఖౄఖౢఖౣఖెఖేఖైఖొఖోఖౌఖఁఖంఖఃఖ్
గాగిగీగుగూగృగౄగౢగౣగెగేగైగొగోగౌగఁగంగఃగ్
ఘాఘిఘీఘుఘూఘృఘౄఘౢఘౣఘెఘేఘైఘొఘోఘౌఘఁఘంఘఃఘ్
ఙాఙిఙీఙుఙూఙృఙౄఙౢఙౣఙెఙేఙైఙొఙోఙౌఙఁఙంఙఃఙ్
చాచిచీచుచూచృచౄచౢచౣచెచేచైచొచోచౌచఁచంచఃచ్
ఛాఛిఛీఛుఛూఛృఛౄఛౢఛౣఛెఛేఛైఛొఛోఛౌఛఁఛంఛఃఛ్
జాజిజీజుజూజృజౄజౢజౣజెజేజైజొజోజౌజఁజంజఃజ్
ఝాఝిఝీఝుఝూఝృఝౄఝౢఝౣఝెఝేఝైఝొఝోఝౌఝఁఝంఝఃఝ్
ఞాఞిఞీఞుఞూఞృఞౄఞౢఞౣఞెఞేఞైఞొఞోఞౌఞఁఞంఞఃఞ్
టాటిటీటుటూటృటౄటౢటౣటెటేటైటొటోటౌటఁటంటఃట్
ఠాఠిఠీఠుఠూఠృఠౄఠౢఠౣఠెఠేఠైఠొఠోఠౌఠఁఠంఠఃఠ్
డాడిడీడుడూడృడౄడౢడౣడెడేడైడొడోడౌడఁడండఃడ్
ఢాఢిఢీఢుఢూఢృఢౄఢౢఢౣఢెఢేఢైఢొఢోఢౌఢఁఢంఢఃఢ్
ణాణిణీణుణూణృణౄణౢణౣణెణేణైణొణోణౌణఁణంణఃణ్
తాతితీతుతూతృతౄతౢతౣతెతేతైతొతోతౌతఁతంతఃత్
థాథిథీథుథూథృథౄథౢథౣథెథేథైథొథోథౌథఁథంథఃథ్
దాదిదీదుదూదృదౄదౢదౣదెదేదైదొదోదౌదఁదందఃద్
ధాధిధీధుధూధృధౄధౢధౣధెధేధైధొధోధౌధఁధంధఃధ్
నానినీనునూనృనౄనౢనౣనెనేనైనొనోనౌనఁనంనఃన్
పాపిపీపుపూపృపౄపౢపౣపెపేపైపొపోపౌపఁపంపఃప్
ఫాఫిఫీఫుఫూఫృఫౄఫౢఫౣఫెఫేఫైఫొఫోఫౌఫఁఫంఫఃఫ్
బాబిబీబుబూబృబౄబౢబౣబెబేబైబొబోబౌబఁబంబఃబ్
భాభిభీభుభూభృభౄభౢభౣభెభేభైభొభోభౌభఁభంభఃభ్
మామిమీముమూమృమౄమౢమౣమెమేమైమొమోమౌమఁమంమఃమ్
యాయియీయుయూయృయౄయౢయౣయెయేయైయొయోయౌయఁయంయఃయ్
రారిరీరురూరృరౄరౢరౣరెరేరైరొరోరౌరఁరంరఃర్
లాలిలీలులూలృలౄలౢలౣలెలేలైలొలోలౌలఁలంలఃల్
వావివీవువూవృవౄవౢవౣవెవేవైవొవోవౌవఁవంవఃవ్
శాశిశీశుశూశృశౄశౢశౣశెశేశైశొశోశౌశఁశంశఃశ్
షాషిషీషుషూషృషౄషౢషౣషెషేషైషొషోషౌషఁషంషఃష్
సాసిసీసుసూసృసౄసౢసౣసెసేసైసొసోసౌసఁసంసఃస్
హాహిహీహుహూహృహౄహౢహౣహెహేహైహొహోహౌహఁహంహఃహ్
ళాళిళీళుళూళృళౄళౢళౣళెళేళైళొళోళౌళఁళంళఃళ్
క్షక్షాక్షిక్షీక్షుక్షూక్షృక్షౄక్షౢక్షౣక్షెక్షేక్షైక్షొక్షోక్షౌక్షఁక్షంక్షఃక్ష్
ఱాఱిఱీఱుఱూఱృఱౄఱౢఱౣఱెఱేఱైఱొఱోఱౌఱఁఱంఱఃఱ్

Numerals[edit]

0123456789
04142434016116216316

NOTE: ౹, ౺, and ౻ are used also for ​164, ​264, ​364, ​11024, etc. and ౼, ౽, and ౾ are also used for ​1256, ​2256, ​3256, ​14096, etc.[14]

Unicode[edit]

Main article: Telugu (Unicode block)

Telugu script was added to the Unicode Standard in October, 1991 with the release of version 1.0.

The Unicode block for Telugu is U+0C00–U+0C7F:

Telugu[1][2]
Official Unicode Consortium code chart (PDF)
 0123456789ABCDEF
U+0C0x
U+0C1x
U+0C2x
U+0C3xి
U+0C4x
U+0C5x
U+0C6x
U+0C7x౿
Notes
1.^ As of Unicode version 10.0
2.^ Grey areas indicate non-assigned code points

In contrast to a syllabic script such as katakana, where one Unicode code point represents the glyph for one syllable, Telugu combines multiple code points to generate the glyph for one syllable, using complex font rendering rules.[15][16]

iOS character crash bug[edit]

On February 12, 2018 a bug in the iOS operating system was reported that caused iOS devices to crash if a particular Telugu character is displayed.[17][18] The character is a combination of the characters "జ", "్", "ఞ" and "ా" which looks combined like this "జ్ఞా". Apple confirmed a fix for iOS 11.3 and macOS 10.13.4.[19]

See also[edit]

References[edit]

  1. ^Campbell, George. "Concise Compendium of the World's Languages". Retrieved 10 March 2017. 
  2. ^Antiquity of Telugu language and script: http://www.hindu.com/2007/12/20/stories/2007122054820600.htm
  3. ^Ananda Buddha Vihara
  4. ^The Great Stupa at Nagarjunakonda in Southern India-【佛学研究网】 佛教文化网 中国佛教网 中国佛学网 佛教信息网 佛教研究 佛学讲座 禅学讲座 吴言生说禅
  5. ^The Blackwell Encyclopedia of Writing Systems by Florian Coulmas, p. 228
  6. ^Murthy, K.N.; Rao, G.U. "4.5 Telugu Script"(PDF). 
  7. ^Indiain Epigraphy: a guide to the study of inscriptions in Sanskrit, Prakrit, and the other Indo-Aryan languages, by Richard Solomon, Oxford University Press, 1998, p.40, ISBN 0-19-509984-2
  8. ^Indian Epigraphy by Dineschandra Sircar, Motilal Banarsidass, 1996, p.46, ISBN 81-208-1166-6
  9. ^The Dravidian Languages by Bhadriraju Krishnamurti, 2003, Cambridge University Press, pp.78-79, ISBN 0-521-77111-0
  10. ^Comparative Dravidian linguistics: Current perspectives by Bhadriraju Krishnamurti. Oxford: Oxford University Press, 2001. ISBN 0-19-824122-4
  11. ^K. iRaghunath Bhat, http://ignca.gov.in/nl001809.htm
  12. ^Al-biruni. English translation of 'Kitab-ul Hind'. New Delhi: National Book Trust. 
  13. ^"Telugulo Chandovisheshaalu", Page 127 (In Telugu).
  14. ^Nāgārjuna Venna. "Telugu Measures and Arithmetic Marks"(PDF). JTC1/SC2/WG2 N3156. International Organization for Standardization. Retrieved July 29, 2012. 
  15. ^"Developing OpenType Fonts for Telugu Script". February 8, 2018. 
  16. ^"Unicode 4.0.0: South Asian Scripts"(PDF). 
  17. ^"rdar://37458268: iOS and Mac OS System can't render symbol and has crashed". www.openradar.me. Retrieved 2018-03-12. 
  18. ^"If you receive this message on your iPhone, delete it immediately". The Independent. 2018-02-15. Retrieved 2018-02-16. 
  19. ^"Apple to Fix Telugu Character Bug Causing Devices to Crash in Minor iOS Update". Retrieved 2018-03-12. 

External links[edit]

0 thoughts on “Telugu Bhasha Goppatanam Essay Typer”

    -->

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *